Achtergrond Nederlandse Koloniale Kaarten

Het KIT heeft zijn bijzondere historische kaartenverzameling gedigitaliseerd en online ontsloten. Daarmee is een van de grootste collecties kaarten van de voormalige Nederlandse koloniën via internet toegankelijk voor wetenschappers, cartografen en andere geïnteresseerden in binnen- en buitenland. De digitalisering van de kaartencollectie is onderdeel van het meerjarig project ‘KIT Erfgoed Extra’. Met dit project heeft het Instituut – met steun van het Ministerie van Buitenlandse Zaken – achterstanden in behoud en beheer van museaal en documentair koloniaal erfgoed weggewerkt.

Het KIT heeft een uitgebreide collectie land- en zeekaarten van (sub)tropische landen. Per land zijn er topografische overzichtskaarten en kaartseries, stadsplattegronden, thematische kaarten en nationale atlassen. In totaal gaat het om zo’n 27.000 kaarten en meer dan 1.000 atlassen. De collectie wordt veelvuldig geraadpleegd voor wetenschappelijk onderzoek en voor de planning van ontwikkelingsprojecten en noodhulp- en vredesoperaties. Ook vormt de verzameling een bron voor internationale arbitrage over het vaststellen van land- en zeegrenzen.

De basis van de verzameling wordt gevormd door het historische deel van de collectie. Deze bestaat voornamelijk uit kaarten van Nederlands-Indië, de Nederlandse-Antillen en Suriname uit de tijd dat het KIT nog opereerde als ‘Koloniaal Instituut’. De historische collectie omvat 11.500 kaartbladen en ca. 150 atlassen uit de periode 1850–1950.

De belangstelling voor directe raadpleging van de historische collectie is altijd groot geweest. Daar staat tegenover dat vanuit conserveringsoogpunt deze directe raadpleging niet wordt aanbevolen, omdat dit het verval van historisch materiaal in hoge mate bespoedigt. Om aan beide overwegingen tegemoet te komen heeft het KIT het initiatief genomen zijn volledige historische collectie land- en zeekaarten uit de periode 1850–1950 te digitaliseren en toegankelijk te maken via internet. Het Instituut is de eerste in Nederland die dat op deze manier doet.

Gedigitaliseerde kaarten kunnen op aanvraag in kleur worden afgedrukt.

Historische herdruk
Een historische herdruk in kleur van de kaart van Sumatra (1922) is verkrijgbaar voor
€ 9,00 per stuk.

Korte uitleg zoekmogelijkheden
De gedigitaliseerde kaartcollectie kan op verschillende manieren worden doorzocht.

1. Allereerst is dit mogelijk vanuit de bibliotheekcatalogus. Alle kaartbeschrijvingen zijn in de bibliotheekcatalogus opgenomen. Dat betekent dat er in deze catalogus op dezelfde manier naar kaarten kan worden gezocht als naar boeken en tijdschriften: op titel, op auteur etc. LET OP: u bent niet verplicht alle velden in te vullen, één veld is al voldoende! In de titelbeschrijving van historische kaarten is altijd de naam van de locatie vermeld die in die tijd gebruikelijk was. Voorbeeld: Batavia i.p.v. Djakarta, Celebes in plaats van Sulawesi etc. Over het algemeen betreft dit grotere steden, regio’s of eilanden. Kleinere en onbekende locaties komen op dit niveau meestal niet voor. Nadat een zoekopdracht in de bibliotheekcatalogus is gegeven, wordt een overzicht getoond van alle gevonden titelbeschrijvingen van kaarten, met daarnaast een thumbnailafbeelding van de betreffende kaart.
   
   Door op een thumbnail te klikken, wordt de betreffende digitale kaart opgeroepen en belandt de bezoeker vanuit de bibliotheekcatalogus in de kaartenviewer. Hier kan gebruik worden gemaakt van verschillende functionaliteiten zoals in- en uitzoomen, een kader trekken en verschuiven van de kaart.

2. Eenmaal op dit niveau aangeland, is het ook mogelijk om de gehele historische collectie op geografische locatie te doorzoeken en om een type kaart te selecteren. Dit is het zogenaamde zoeken naar locaties vanuit de viewer.
   
   Om deze zoekfunctie te activeren, moet in de viewer het vergrootglas in de rechtermenubalk worden aangeklikt. Er verschijnt dan een nieuw scherm met een zoekveld waar de gezochte locatie kan worden ingetypt.
   
   In het veld daaronder kan worden aangegeven of er binnen de gehele historische collectie moet worden gezocht, of alleen binnen een deel daarvan (in dit geval Indonesië, Suriname of de Nederlandse Antillen). Voorbeeld: zoek op Batavia in ALL COUNTRIES, geeft als resultaat ook kaarten van Suriname waarop de plaats Batavia voorkomt.
   
   In het overzicht dat wordt getoond, kiezen we BATAVIA CAPITAL OF A COUNTRY.
   
   Vervolgens verschijnt een overzichtsscherm met de kaarten die aan deze selectie voldoen. Linksboven in dit overzichtsscherm staat de vermelding TYPE, met daarbij een afrolscherm. Standaard staat dit op ALL TYPES. Wanneer het afrolscherm wordt aangeklikt, kan een selectie worden gemaakt uit verschillende type kaarten. Voor dit voorbeeld wordt BUILDINGS gekozen en vervolgens worden twintig bouwtekeningen getoond die afkomstig zijn uit de hoofdstad Batavia van het voormalige Nederlands-Indië.
   
   Opmerking 1: Als op deze manier, dus direct in de viewer, naar een geografische locatie wordt gezocht, maakt het ook niet uit of men daarvoor de historische naam intypt of de actuele naam. Met andere woorden, een zoekopdracht op dit niveau naar de hoofdstad Batavia of Djakarta in Indonesië geeft hetzelfde resultaat. Bovendien kan er niet alleen op steden en dorpen worden gezocht, maar ook op sommige bergen, bergketens, meren en regio’s. De cirkel geeft bij benadering de locatie op de kaart aan en kan desgewenst worden uitgezet door in de rechtermarge op het cirkelsymbool te klikken.
   
   Opmerking 2: De database met geografische locaties is (nog) beperkt en dient slechts als hulpmiddel. Momenteel zijn er zo’n 70.000 locaties ingevoerd. Naar verwachting zal deze in de toekomst worden uitgebreid.

Contact
KIT Information & Library Services
Map room
Peter Levi
T (020) 568 8312
E p.levi@kit.nl

• Tags
:
• koloniale landkaarten |
• zeekaarten |
• collecties

• communication@kit.nl
•   | 
• print deze pagina